ناسا تصاویر بینظیری از دنبالهدار اطلس را در اختیار دارد، اما اجازه انتشار آنها را ندارد
در ماه گذشته، جرم میانستارهای اسرارآمیز 3I/ATLAS از مسیری غیرمعمول عبور کرده و از فاصلهای فقط ۲۹هزار کیلومتری به مریخ نزدیک شد. در این جریان، فضاپیمای مدارگرد شناسایی مریخ ناسا با کمک دوربین پیشرفته HiRISE موفق به ثبت تصاویری با کیفیت عالی از این مهمان بیسابقه گردید.
با وجود شایعات فراوانی که در شبکههای اجتماعی در مورد این جرم مطرح شده، اکثر متخصصان به این نتیجه رسیدهاند که اطلس هیچ ارتباطی با فضاپیمای بیگانگان ندارد و تنها یک دنبالهدار به شمار میرود. اما انتشار تصاویر این دنبالهدار از سوی مدارگرد مریخی ناسا متوقف شده و به دلیل تعطیلی اخیر دولت فدرال ایالات متحده، محققان هنوز نتوانستهاند به این دادهها دسترسی پیدا کنند.
در پی این موضوع، آنا پولینا لونا، نماینده جمهوریخواه ایالت فلوریدا، در نامهای رسمی به شان دافی، سرپرست موقت ناسا، از این سازمان درخواست کرد تا تصاویر را بهسرعت منتشر کنند. او بر اهمیت علمی این دادهها تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که وضوح آنها تقریباً سه برابر کیفیت تصاویری است که در ماه ژوئیه توسط تلسکوپ فضایی هابل ثبت شدهاند.
لونا در نامهاش نوشت: «این اطلاعات بهطرز قابلتوجهی کمک به درک ما از اجرام میانستارهای و واکنشهای آنها با منظومه شمسی میکند. پرنورترین پیکسل در این تصاویر ممکن است دقیقترین ارزیابی از ابعاد واقعی این جرم را تا به امروز ارائه دهد.»
در واکنشی به این درخواست، دافی بهنظر میرسد که موافقت خود را اعلام کرده است، اما پاسخ ناسا به جامعهی نجوم چندان امیدوارکننده نبود. لونا در یک پیام از طریق شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهتازگی مکالمات مفیدی با ناسا در مورد 3I/ATLAS داشتم. پس از بازگشایی دولت، تصاویر و دادهها به اشتراک گذاشته خواهند شد. متأسفانه تا آن زمان به دلیل مسائل اداری، نمیتوان آنها را منتشر کرد.»
ناسا تنها سازمانی نیست که از مریخ تصاویری از اطلس گرفته است
در حالی که محققان در انتظار انتشار اطلاعات ناسا هستند، آوی لوب، اخترفیزیکدان دانشگاه هاروارد و یکی از همراهان لونا در این پیگیری، در یادداشتی جدید اشاره کرده که ناسا تنها آژانس عکاسی از این جرم نبوده است. او میگوید که آژانس ملی فضایی چین (CNSA) با استفاده از دوربین HiRIC متعلق به مدارگرد تیانون-۱، تصاویری از این جرم با فاصلهای حدود ۲۹هزار کیلومتر به ثبت رسانده است.
لوب توضیح داد: «تصاویری که از HiRIC منتشر شدهاند، هسته و کمای اطراف آن را که قطرش به چندین هزار کیلومتر میرسد، نمایش میدهند.» همچنین او یادآور شد که کما به معنای هالهی درخشان گاز و غباری است که هستهی جامد دنبالهدار را احاطه کرده است.
کسب تصاویری با کیفیت بالاتر از 3I/ATLAS میتواند به تخمین دقیقتر اندازهی هستهی آن یاری رساند. بر اساس محاسبات قبلی آوی لوب، این جرم میتواند به طور غیرمعمول پرچگال و بزرگ باشد؛ به نحوی که هستهی جامدش باید قطر بیش از ۵ کیلومتر داشته باشد و کل جرمش به حدود ۳۳ میلیارد تن برسد.
با توجه به جایگاه ویژهاش بهعنوان سومین جرم میانستارهای شناختهشده که از منظومه شمسی عبور میکند، 3I/ATLAS رفتار غافلگیرکنندهای از خود بروز داده که لوب نیز بهدقت به آن پرداخته است. به عنوان مثال، تصاویری که در تاریخ ۵ نوامبر توسط رصدخانهی R. Naves در اسپانیا ثبت گردیده، نشان میدهد که این جرم فاقد هرگونه دنبالهای است؛ حالتی که برای دنبالهداری که به تازگی از نزدیکترین نقطه به خورشید عبور کرده، بسیار نادر به شمار میرود.
لوب در یادداشتی دیگر نوشت: «طبق قانون پایستگی تکانه، من تخمین زدم که جرم از دست رفته 3I/ATLAS در گذر از حضیض خورشیدی بیش از ۱۳ درصد بوده است. برای یک دنبالهدار معمولی، چنین افت وزنی میبایست باعث تشکیل کمای وسیعتری از گاز و غباری میشد که تحت تأثیر فشار تابش و باد خورشیدی به شکل دنبالهای در جهت دور از خورشید جهتگیری میکرد. اما در تصاویر تازهی ۵ نوامبر ۲۰۲۵ هیچ اثری از دنباله دیده نمیشود.»
با این حال، هنوز معلوم نیست که آیا این یافتهها میتوانند حمایت از نظریهای جنجالیتر از لوب به عمل آورند یا خیر؛ نظریهای که مدعی است 3I/ATLAS ممکن است بازماندهای از یک تمدن فرازمینی و ساختاری مصنوعی باشد که به صورت عمدی به بخشهای داخلی منظومه شمسی ارسال شده است.
