رئیس بانک مرکزی با فعالیت 24 ساعته پلتفرمهای طلا مخالف است
محمدreza فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، در نشستی با کارشناسان حوزه فینتک و مدیران پلتفرمهای معاملات طلا، بر لزوم ایجاد چارچوبهای قانونی مناسب برای فعالیت این شرکتها تأکید کرد. وی نسبت به این موضوع هشدار داد که برخی از این پلتفرمها به گونهای شبیه به بانکها عمل میکنند.
بر اساس گزارشهای منتشر شده در حوزه فناوری، این رویکرد مخالف با مقررات موجود تلقی شده و احتمال آسیب به اعتماد عمومی را نیز به همراه دارد. مقام ارشد ناظر پولی کشور تأکید کرد که پلتفرمهای طلا نمیتوانند وجوه مردم را تحت عنوان “سود طلا” دریافت کنند. فرزین توضیح داد که وظیفه اصلی این پلتفرمها انجام معاملات است و نه پذیرش سپرده. وی تصریح کرد که پذیرش وجوه از مردم بدون انجام معامله واقعی و تنها با وعده پرداخت سود، به منزله ورود به حوزه ممنوعه بانکی است که باید فوراً متوقف شود.
یکی از نکات کلیدی که رئیس کل بانک مرکزی بر آن تأکید کرد، ضرورت وجود پشتوانه واقعی برای کالاها در فرآیند معاملات بود. فروش طلا بدون داشتن مالکیت حقیقی یا حقوقی آن، به لحاظ شرعی و قانونی غیرمجاز شمرده شد. فرزین اشاره کرد که اگر پلتفرم خاصی ماهیت صنفی دارد، باید مالک واقعی طلا باشد تا معاملات انجام شده اعتبار داشته باشد.
در این راستا، بانک مرکزی در حال طراحی مقررات جدیدی است تا حدود و شرایط فعالیت این پلتفرمها را بهطور دقیق تعیین کند. یکی دیگر از نگرانیهای مهم بانک مرکزی به محل نگهداری وجوه کاربران ارتباط دارد. فرزین تأکید کرد که وجوه مردم باید در حسابهای بانکی معین نگهداری شود تا در برابر تهدیداتی چون ورشکستگی یا سوءاستفاده حفاظت شود. شفافیت در مورد محل نگهداری و نحوه استفاده از این وجوه برای نهاد ناظر از اهمیت ویژهای برخوردار است.
لزوم ایجاد سازوکار مؤثر برای تسویه معاملات نیز یکی دیگر از مباحث کلیدی مطرح شده در این نشست بود. رئیس کل بانک مرکزی به این نکته اشاره کرد که حجم بالای معاملات خرد روزانه، مانند خرید و فروش مکرر یک گرم طلا بین کاربران مختلف، بدون وجود فرایند تصفیهای شفاف و قابل ردیابی، ممکن است منجر به اختلال در بازار شود.
علاوه بر این، موضوع نوع طلای معامله شده نیز از سوی وی مورد نقد قرار گرفت. فرزین هشدار داد که طلای آبشده به دلیل ممنوعیتهای واردات و عدم شفافیت در ماهیت آن، نمیتواند مبنای قابل اعتمادی برای فعالیت پلتفرمها باشد. وی تصریح کرد که طلای ارائه شده باید دارای عیار مشخص و در خزانهای رسمی نگهداری شود. فرزین یادآور شد که اعتماد مردم سرمایه اصلی این صنعت است و آسیب به این اعتماد میتواند به کل اکوسیستم آسیب برساند.
در ادامه این نشست، بر اهمیت تبادل دادههای تراکنشی با بانک مرکزی تأکید شد. وی توضیح داد که هدف از این الزام محدودسازی فعالیتها نیست، بلکه پیادهسازی استانداردهای بینالمللی در زمینه شفافیت مالی و مبارزه با پولشویی (مانند الزامات FATF و پالرمو) است. فرزین ارائه اطلاعات تراکنشها به نهاد ناظر را پیشنیاز فعالیت حرفهای در نظام مالی دانست.
یکی دیگر از موضوعات مطرح شده، پیشنهاد فعالیت ۲۴ ساعته پلتفرمهای طلا بود که با مخالفت اولیه رئیس کل بانک مرکزی مواجه شد. او بیان داشت که هیچ بازار رسمی در دنیا بهطور ۲۴ ساعته فعال نیست و وجود زمانهای شروع و پایان مشخص برای نظارت و انجام عملیات تسویه ضروری است. با این وجود، وی افزود که نیاز به بررسیهای کارشناسی بیشتر و مشورت با فعالان این حوزه وجود دارد.
رئیس کل بانک مرکزی در پایان صحبتهای خود، خطوط قرمز اصلی برای فعالیت پلتفرمهای مالی را معرفی کرد. این خطوط شامل جلوگیری از خروج سرمایه، مقابله شدید با پولشویی و پرهیز از ایجاد انحصار در بازار است. فرزین تأکید کرد که هدف بانک مرکزی تعطیلی کسبوکارها یا وضع محدودیتهای غیرضروری نیست، اما از سوی دیگر پلتفرمها نیز ملزم به رعایت تعهدات خود در برابر نهاد ناظر هستند.
او خاطرنشان کرد که فعالیتها نباید به تضعیف بنگاههای کوچک یا خروج سرمایه از کشور منجر شود. در نهایت، از فعالان حوزه فینتک دعوت شد تا در جلسات تخصصی مشترک با بانک مرکزی شرکت نمایند تا مقررات نهایی با رویکردی تنظیم گردد که هم امنیت اقتصادی و مالی کشور را تأمین کند و هم به رشد کسبوکارهای نوآورانه کمک نماید.
