ثبت جهانی سه روستای ایرانی در سال ۲۰۲۵/ این روستاها در کدام مناطق واقع شدهاند
الهه جعفرزاده: ثبت جهانی سه روستای سهیلی (واقع در قشم)، شفیعآباد (در استان کرمان) و کندلوس (در مازندران) در میان بهترین مقاصد گردشگری روستایی دنیا توسط سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵ میلادی) یک مناسبت ویژه در حوزه گردشگری ایران به شمار میآید. این دستاورد، نتیجهی تلاشهای جامعه محلی، حفاظت از میراث فرهنگی و پیادهسازی مدلهای گردشگری پایدار است که جایگاه ایران را به عنوان یکی از پیشروان گردشگری روستایی در سطح جهانی تقویت میکند.
این روستاها، با تلفیقی از طبیعت دستنخورده، فرهنگ غنی و اقتصادی پویا، نه تنها نمایانگر تنوع جغرافیایی و فرهنگی ایران هستند، بلکه به عنوان نمونههایی موفق در راستای توسعه پایدار محسوب میشوند.
سهیلی: الماس بومگردی در دل جزیره قشم
روستای سهیلی، در فاصله ۶۰ کیلومتری از شهر قشم و ۱۰ کیلومتری از فرودگاه بینالمللی دیرستان، با جمعیتی بالغ بر ۲۰۰۰ نفر، یکی از جوامع بومی در ناحیه حرا به شمار میآید.
چرا «سهیلی»؟ این روستا نام خود را از صلح بین دو طایفه بنی معین و باسعید گرفته و نماد همزیستی مسالمتآمیز انسان و طبیعت است.
فرهنگ محلی سهیلی بر پایهی سنن مربوط به دریانوردی و حراچینی (جمعآوری برگهای درخت حرا برای تغذیه دامها) بنا شده و موسیقی سنتی، رقصهای محلی و صنایع دستی نظیر سوزندوزی و حصیربافی، جزئی جداییناپذیر از زندگی روزمره اهالی به حساب میآید. زنان این روستا در حفظ و انتقال این میراث نقش مؤثری ایفا کرده و برای ترویج آن کارگاههای آموزشی برگزار مینمایند.
غذاهای محلی سهیلی که بر پایه محصولات تازه دریایی تهیه میشوند، نمایانگر طعم واقعی جنوب ایران هستند. از جمله خوراکهای محبوب میتوان به کباب میگو، پلوی ماهی، قلیهماهی (ماهی با ادویهها و سبزیجات معطر) و بریانی (گوشت گوسفند طعمدار با ادویههای محلی) اشاره کرد که در رستورانهای سنتی سرو میگردند. این غذاها علاوه بر غنای غذایی، سمبلی از اقتصادی است که بر پایه صیادی پایدار بنا نهاده شدهاند.
جاذبههای دیدنی سهیلی ترکیبی است از طبیعت و تاریخ. جنگلهای حرا، یکی از شگفتیهای هفتگانه قشم، با درختان مانگرو و اکوسیستم ویژه، فرصتی ایدهآل برای قایقسواری و مشاهده پرندگان فراهم میکند. کمپ پیرزن، بنای سنتی با سقفی نیمدایره که برای استراحت حراچینها طراحی شده و اسکله گردشگری حرا با ۱۴۵ قایق، از جاذبههای اصلی این منطقه محسوب میشوند. همچنین کوه سموران، مرتفعترین نقطه روستا، نمایی ۳۶۰ درجه از جزیره به نمایش میگذارد.
دیگر جاذبههای دیدنی شامل ۴۷ اقامتگاه بومگردی (نظیر بادگیران سهیلی که اتاقهایی سنتی بدون امکانات مدرن دارند)، ۱۱ مرکز مخصوص غذاهای محلی و ۳۰ غرفه صنایع دستی است که تجربهای واقعی و جامع از سبک زندگی محلی را برای بازدیدکنندگان فراهم میکند. جشنوارههای محلی مانند “چیچکا حرا” به منظور حفظ جنگلها، علاوه بر زیباییهای طبیعی، بازدیدکنندگان را با فرهنگ محیطزیستی این منطقه آشنا میسازد.
شفیعآباد: اکوموزهای در دل کویر کرمان
روستای شفیعآباد، در فاصله ۱۸ کیلومتری از شهداد و ۱۱۵ کیلومتری از کرمان واقع شده و در حاشیه کویر لوت نمادی موفق از گردشگری پایدار به شمار میرود. این روستا با جمعیتی حدود ۱۰۰۰ نفر، فرهنگ محلیاش را بر پایه کشاورزی کویری (مانند کشت سیر، پسته و خرما) و صنایعدستی (حصیربافی و قالیچهبافی) بنا نهاده است.
زنان این روستا، با ایجاد گروهی به نام “گوجینو”، نقشی کلیدی در بهبود اقتصاد محلی ایفا کرده و جشنواره سیر، ترکیبی از کشاورزی و گردشگری، نمادی از همبستگی اجتماعی در این منطقه میباشد.
پوشش محلی (چادرهای رنگی و لباسهای سنتی) و آداب مهماننوازی بازدیدکنندگان را با فرهنگ کویری آشنا میسازد.
غذاهای محلی شفیعآباد با استفاده از مواد اولیه خاص به کویر، ارزان و مغذی میباشند. اشکنه (آش سیر با سبزیجات)، قورمه (گوشت کبابی با طعمهای محلی) و زیرهپلو (برنج معطر با زیره سیاه) از غذاهای شناخته شدهای هستند که در اقامتگاههای بومگردی مانند کلوت یا گندمبریان ارائه میشوند. این غذاها با مواد ارگانیک تهیه میشوند و بر پایداری زیستمحیطی تأکید دارند.
جاذبههای دیدنی شفیعآباد، سمبل اکوموزه طبیعی ایران است. قلعه شفیعآباد، یک بنای قاجاری با دیوارهای خشتی و برجهای دفاعی، و کاروانسرای شفیعآباد (از دوران صفوی) با حیاطی گسترده، از جاذبههای تاریخی اصلی این منطقه به حساب میآید. جنگل نبکا، با درختان مقاوم به کمآبی، و کلوتهای شهداد (در فاصله ۳۱ کیلومتری)، فرصتهای خوبی برای طبیعتگردی فراهم میکنند.
علاوه بر این، رویداد سالانه ماراتن لوت (دویدن در کویر) و کارگاههای صنایعدستی از دیگر جذابیتهای این روستا است که به بازدیدکنندگان این امکان را میدهد تا با زندگی در کویر آشنا شوند. این روستا نیز با ثبت جهانی خود به عنوان روستای گردشگری ۲۰۲۵، الگویی برای توسعه منطقهای به شمار میرود.
کندلوس: گنجینهای ۴۰۰۰ ساله در مازندران
روستای کندلوس در ۷۵ کیلومتری نوشهر در مازندران واقع شده و به عنوان ییلاقی با قدمتی ۴۰۰۰ ساله در دامنهٔ کوههای البرز به شمار میرود. این روستا با جمعیتی بیش از ۱۰۰۰ نفر، اقتصاد محلیاش بر پایه کشاورزی (کشت برنج و چای) و صنایعدستی (مانند بافندگی، سفالگری و تولید محصولات چوبی) بنا شده است.
مردان و زنان در مراسمهای محلی همچون رقصهای سنتی، لباسهای محلی به تن میکنند و روایتهای شفاهی از هزاره دوم پیش از میلاد بخشی از هویت فرهنگی آنها را شکل میدهد. مجموعه فرهنگی کندلوس با راهاندازی موزه مردمشناسی به حفظ و معرفی این میراث پرداخته است.
غذاهای محلی کندلوس با استفاده از مواد اولیه تازه، طعمی بینظیر دارند. کماج (نان محلی)، راهنون (نان تنوری)، آش کدو (آش سبزیجات)، بادونه (برنج خشکشده) و بورانی (خورشت اسفناج) از غذاهای مشهور این منطقه هستند که در رستوران یا مهمانخانههای سنتی سرو میشوند. این غذاها، نه تنها نمادی از هنرهای آشپزی مازندرانی هستند بلکه با عسل محلی ترکیب میشوند.
جاذبههای دیدنی کندلوس، ترکیبی از تاریخ و طبیعت است. موزه مردمشناسی کندلوس، که به عنوان نخستین موزه روستایی جهان شناخته میشود، با مساحتی معادل ۴۰۰ مترمربع، اشیاء از هزاره دوم پیش از میلاد تا دوران قاجار (بافتهها، پوشاک و ابزار) را به نمایش میگذارد. حمام خزینه (از دوره قاجاری)، آرامگاه فضل و فاضل (با قدمتی معادل ۱۰۰ سال) و آبشار کندلوس (با ارتفاع ۱۱ متر) از جاذبههای قابل توجه این روستا به شمار میروند.
دیگر جاذبههای دیدنی شامل مزارع گیاهان دارویی، مهمانخانههای سنتی و کوچههای سنگفرش شده میباشد.
علاوه بر این، در اطراف روستا چشمههای متنوع آب معدنی سرد وجود دارد که از جمله آنها، “دیو چشمه” با عنوان بزرگترین چشمه به شمار میآید که آب آن از عمق زمین برمیخیزد.
۴۷۲۳۲
