ارزش تخصیص نقدی برای آب کاهش یافت

در روزهای اخیر سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرده است که یارانه نقدی مربوط به مهرماه 1404 به حساب سرپرستان خانوارهایی که در دهک‌های چهارم تا نهم قرار دارند، واریز شده است. بر اساس این اطلاع‌رسانی، یارانه این دوره به حساب ۱۴.۵ میلیون سرپرست خانوار واریز گردیده و تعداد یارانه‌بگیران در دهک‌های مذکور با در نظر گرفتن حذف افراد پردرآمد به ۴۲ میلیون و ۳۱۳ هزار نفر رسیده است.

به گزارش فرهیختگان، در حال حاضر بین ۷۰.۵ میلیون نفر در کشور به‌صورت ماهیانه یارانه نقدی دریافت می‌کنند.

در آذرماه 1389، در نخستین مرحله واریز یارانه‌های نقدی، دولت مبلغ ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر فرد به حساب خانوارهای ایرانی واریز کرد. بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران، در سال 1389، یارانه‌های نقدی معادل ۱۶.۵ درصد از مجموع درآمد ماهانه خانوارهای شهری و ۳۰.۴ درصد از کل درآمد ماهانه خانوارهای روستایی محسوب می‌شد.

عدم اجرای مستمر سیاست هدفمندسازی یارانه‌ها و تثبیت قیمت‌ها منجر به این گردید که در اردیبهشت ۱۴۰۱، تقریباً تمامی دهک‌ها فقط همان یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی را دریافت کنند، به طوری که سهم این یارانه در درآمد خانوارهای شهری از ۱۶.۵ درصد در سال ۱۳۸۹ به ۱.۶ درصد در سال ۱۴۰۰ و در خانوارهای روستایی از ۳۰.۴ درصد به ۲.۸ درصد کاهش یافته است.

با آغاز طرح حذف ارز ۴۲۰۰ و افزایش یارانه، سهم یارانه نقدی در درآمد خانوارهای شهری به ۸ درصد و در مناطق روستایی به ۱۴.۱ درصد افزایش یافت، اما در طی سه سال گذشته این سهم مجدداً کاهش یافته و به ۳.۹ درصد در مناطق شهری و ۶.۹ درصد در مناطق روستایی رسیده است.

آخرین گزارش مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که سهم یارانه نقدی از مجموع درآمد خانوار در مناطق شهری در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴ درصد و در مناطق روستایی به نزدیک ۷ درصد رسیده است.

مراجعه به وضعیت استانی نیز حاکی از آن است که در مناطق روستایی استان سیستان‌وبلوچستان، سهم یارانه نقدی از کل درآمد خانوارها ۱۸.۳ درصد و در استان لرستان ۹.۶ درصد است، در حالی که این رقم در استان‌های یزد، مازندران و البرز به ترتیب ۳.۸، ۴ و ۴.۳ درصد را نشان می‌دهد.

در مناطق شهری، سهم یارانه نقدی در سال ۱۴۰۳ در استان‌های سیستان‌وبلوچستان، ایلام، لرستان، آذربایجان غربی، کرمان و کرمانشاه به ترتیب ۷.۳، ۶.۱، ۵.۸ و ۵.۷ درصد بوده و در تهران این رقم ۲.۶ درصد و در مازندران و چهارمحال‌وبختیاری هر یک ۳.۳ درصد گزارش شده است.

آمارها حکایت از کاهش شدید سهم یارانه نقدی از درآمد خانوارها به دلیل عدم تعدیل با تورم سالانه دارد. هم‌زمان با یارانه‌های نقدی، دولت همچنین یک سیستم یارانه‌ای موازی ارزی به کمک ارز ترجیحی برای تأمین کالای اساسی در نظر دارد.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که سیستم کنونی توزیع یارانه‌ها پرهزینه، مستعد فساد و ناکارآمد است و پیشنهاد می‌کنند که سیاست‌های رفاهی و ارزی به طور مجزا پیاده‌سازی شود. به این ترتیب، افراد با توجه به درآمد و فاصله‌شان از خط فقر می‌توانند یارانه دریافت کرده و منابع به‌طور هدفمند توزیع گردد تا عدالت و کارایی بهبود یابد.

۲۱۷