دلایل کوچکی موتورهای این هواپیماهای مسافربری چیست؟

شرکت ایرباس به عنوان یکی از دو غول اصلی در صنعت هوانوردی تجاری، به همراه بوئینگ، ناوگانی متنوع از هواپیماهای مسافری و باری را در اختیار دارد.

از جمله طراحی‌های برجسته ایرباس، مدل A340 است؛ این هواپیما مشابه A330 دارای چهار موتور کوچک است که به‌جای دو موتور بزرگ به کار گرفته شده‌اند. دلیل این انتخاب، تمایل بازار آسیا-اقیانوسیه در دهه‌ی ۹۰ میلادی به هواپیماهای چهارموتوره بود، در حالی که شرکت‌های آمریکایی بیشتر از مدل‌های دوموتوره استقبال می‌کردند.

تعداد چهار موتور، ریسک از کار افتادن موتور در میانه‌ی پرواز را به حداقل می‌رساند، به ویژه در پروازهای طولانی بر فراز اقیانوس، جایی که فرود اضطراری امکان‌پذیر نیست.

اگرچه ابعاد A330 و A340 شباهت زیادی دارند، اما A340 دارای حداکثر وزن برخاست (MTOW) بیشتری بوده و همچنین مخازن سوخت بزرگ‌تری دارد که پروازهای طولانی‌تری را امکان‌پذیر می‌سازد. در آن زمان، استفاده از چهار موتور کوچک اما قابل اعتماد، انتخابی منطقی و مناسب برای ایرباس به‌شمار می‌رفت؛ با این حال، همین طراحی، در ادامه به نقطه ضعف تجاری A340 تبدیل شد.

ایرباس در طراحی این دو مدل، به خوبی آگاه بود که با دو بازار کاملاً متفاوت روبه‌روست. در حالی که بازار آمریکا از هواپیماهای دوموتوره برای پروازهای بین‌قاره‌ای استقبال می‌کرد، مشتریان آسیایی به دنبال هواپیماهایی بودند که قابلیت عبور ایمن از اقیانوس آرام را داشته باشند.

در آن زمان، قوانین پروازی اجازه نمی‌دادند که هواپیماهای دوموتوره از مسیرهای بیشتر از ۶۰ دقیقه تا نزدیک‌ترین فرودگاه عبور کنند؛ از این رو، هواپیماهای طراحی‌شده برای پروازهای دوربرد باید دارای چهار موتور و ظرفیت سوخت کافی بودند تا بتوانند بدون نیاز به توقف برای سوخت‌گیری، مسیرهای طولانی را طی کنند.

زمینه استفاده از چهار موتور، یک استاندارد ایمنی مطلوب را فراهم می‌کرد؛ به گونه‌ای که در صورت خرابی یک موتور، تنها ۲۵ درصد از ظرفیت پرواز از دست می‌رفت، در حالی که در صورت وجود فقط دو موتور، این میزان به ۵۰ درصد افزایش می‌یافت.

از لحاظ برد پروازی، A340 نسبت به A330 برتری داشت و وزن آن نیز بیشتر بود، زیرا به آن مخازن سوخت بزرگ‌تر و یک سامانه‌ی ارابه‌ی فرود مرکزی اضافه شده بود. چهار موتور کوچک با رانشی مشابه موتورهای بزرگ‌تر A330 به مدل A340 این امکان را می‌داد که با اطمینان پروازهایی ایمن در مسیرهای بین‌قاره‌ای انجام دهد.

با این حال، مصرف سوخت بالا، هزینه‌های بالای نگهداری و پیچیدگی‌های فنی بیشتری که به‌دلیل وجود چهار موتور داشت، به تدریج بهره‌برداری از A340 را برای ایرلاین‌ها غیرمقرون به صرفه کرد. هم‌زمان با پیشرفت فناوری در هواپیماهای دوموتوره و تغییر در قوانین پروازی که محدودیت پرواز بر فراز اقیانوس‌ها را برای این نوع هواپیماها برداشت، نتیجه به وضوح به‌دست آمد: دیگر نیازی به استفاده از چهار موتور نبود.

با وجود جایگاه تاریخی مهم A340، اکنون تنها هفت ایرلاین در سطح جهان از ۴۹ فروند از این مدل بهره می‌برند؛ عددی که نمایانگر این واقعیت است که این هواپیما با وجود طراحی جاه‌طلبانه‌اش، توانسته در رقابت با نسل جدید هواپیماهای کارآمدتر، عقب‌نشینی کند. تولید A340 در سال ۲۰۱۲ به پایان رسید.