کنترل بازار ارز به دست چه کسانی است؟/ وزیر اقتصاد نقش کمتری ایفا میکند
روزنامه فرهیختگان اشاره کرده است که به نظر میرسد این وظیفه میان نهادهای مختلف تقسیم شده و در نتیجه، وزارت اقتصاد نقش کمتری در مدیریت بازار ارز و همچنین کنترل تورم ایفا میکند.
وزارت امور اقتصادی و دارایی نه فقط ابزارهای لازم برای مداخله در بازار ارز را ندارد بلکه سیاستگذاری ارزی نیز بهطور مستقیم تحت کنترل آن نیست. از اینرو، مدیریت بازار ارز بهطور عمده در اختیار بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) قرار دارد. وزارت صمت به ویژه از طریق سیاستهای مرتبط با واردات و تخصیص ارز به واردکنندگان، نقش ماثر و مستقیمی در تنظیم تقاضای ارز دارد.
در خصوص تورم، آنچه که امروز در اقتصاد ایران مشاهده میشود، بیشتر از آنکه ناشی از سیاستهای پولی یا مالی باشد، به انتظارات تورمی، وضعیت سیاسی و اقتصادی کلان کشور و همچنین عدم اعتماد عمومی به آینده برمیگردد. تحریمها، عدم قطعیتهای سیاسی و پیشبینی تورمهای بالا در آینده، رفتارهای اقتصادی مردم را بهگونهای هدایت میکند که خود به تشدید تورم کمک میکند. در چنین شرایطی، حتی بانک مرکزی نیز ابزارها و اختیارات لازم برای مدیریت کامل تورم را در اختیار ندارد، چه برسد به وزارت اقتصاد.
با این حال، بخشی از تورم به کسری بودجه و حاکمیت مالی دولت مربوط میشود که این موضوع در ادبیات اقتصادی بهخوبی شناخته شده است. اما باید گفت که اهمیت این عامل در تورم کنونی جای تردید دارد. در این عرصه، اگر نقشی برای وزارت اقتصاد در نظر بگیریم، بیشتر مرتبط با سیاستهای مالیاتی و تنظیمات درآمدی خواهد بود. با این وجود، آمارها نشان میدهد که رشد درآمدهای مالیاتی دولت از نرخ تورم پیشی گرفته و از این حیث نمیتوان بهطور کامل عملکرد وزارت اقتصاد را ناکارآمد تلقی کرد.
در مجموع، بهنظر میرسد آنچه امروزه بهعنوان تورم و بیثباتی ارزی در اقتصاد ایران مشاهده میشود، بیشتر بازتاب وضعیت کلی اقتصاد و جامعه ایران است تا نتیجه سیاستگذاریهای اقتصادی. از اینرو، نمیتوان تنها یک نهاد مانند وزارت اقتصاد یا حتی بانک مرکزی را مسئول وضعیت کنونی دانست.
17302
