کشف یک جرم فرانپتونی جدید؛ «آمونیت» نظریه سیاره نهم را مورد پرسش قرار می‌دهد
در عرصه‌ی اخترشناسی، برای بیان فاصله‌ی اجرام آسمانی، از واحدی به نام واحد نجومی (AU) استفاده می‌گردد. فاصله بین زمین و خورشید معادل یک واحد نجومی است. «سدنا» در حرکتی بیضوی قرار دارد و در نزدیک‌ترین نقطه به خورشید (حضیض خورشیدی) حدود ۷۶ واحد نجومی و در دورترین نقطه (اوج خورشیدی) تقریباً ۹۰۰ واحد نجومی فاصله دارد. به‌طور همزمان، «آمونیت» در نزدیک‌ترین و دورترین نقاط خود، فاصله‌ای بین ۶۶ تا ۲۵۲ واحد نجومی از خورشید را تجربه می‌کند.
بیشتر بخوانید:
به نقل از محققان این مطالعات، یافتن جرم 2023 KQ14 احتمال وجود سیاره‌ی نهم در منظومه شمسی را به طرز قابل توجهی کاهش می‌دهد. این فرضیه نخستین بار در سال ۲۰۱۶ مطرح شد و نشان می‌دهد که سیاره‌ای به اندازه نپتون ممکن است در فاصله‌ای ۲۰ تا ۳۰ برابر دورتر از مسافت میان نپتون و خورشید در حال گردش باشد.
سیاره فرضی نهم به‌عنوان توضیحی برای مدارهای غیرمعمول اجرام کوچک‌تر در کمربند کویپر در نظر گرفته شده است. گمان می‌رود که نیروی گرانشی ناشی از جرمی بزرگتر، همچون یک سیاره، قادر باشد تا آن اجرام کوچک‌تر را به خود جذب کند. اما مدار آمونیت که جدیدترین سدنویید شناخته‌شده است، رابطه‌ای که میان آن و سه سدنویید دیگر مشاهده می‌شود، فرضیه‌ی مذکور را به چالش می‌کشد.
دکتر شیانگ-یو وانگ، یکی از نویسندگان این تحقیق و پژوهشگر در مؤسسه نجوم و اخترفیزیک تایوان، در گفت‌وگو با لایوساینس اظهار داشت: «فرضیه‌ی سیاره نهم بر این اساسی بنا شده است که مدار سدنوییدهای شناخته‌شده در یک سمت از منظومه شمسی به‌طور مشابه خوشه‌بندی شده‌اند».
«آمونیت» در نزدیک‌ترین و دورترین نقاط مدارش، فاصله‌ای بین ۶۶ تا ۲۵۲ واحد نجومی از خورشید دارد
آمونیت در میان سایر سدنوییدها خاص و متفاوت است، چرا که مدار آن در جهت معکوس قرار دارد یا به عبارت دیگر، دورترین نقطه‌ی آن از خورشید به سمت مخالف دورترین نقاط دیگر سدنوییدها واقع شده است. وجود چنین جسمی که هم‌اکنون شناسایی شده است، احتمال وجود یک سیاره بزرگ در این ناحیه را به شدت کاهش می‌دهد.
یوکون هوانگ، پژوهشگر مرکز اخترفیزیک محاسباتی رصدخانه‌ی ملی ژاپن و یکی از نویسندگان این تحقیق، در بیانیه‌ای رسانه‌ای اعلام کرد: «این حقیقت که مدار کنونی جرم 2023 KQ14 با سه سدنویید دیگر هم‌راستا نیست، احتمال صحت فرضیه‌ی سیاره‌ی نهم را کم‌رنگ‌تر می‌کند. شاید زمانی سیاره‌ای در منظومه شمسی وجود داشته باشد که به مرور زمان از آن خارج شده و همین امر موجب شده تا مدارهای غیرمعمول کنونی شکل بگیرند.»
دیگر اخترشناسان نیز به این نتیجه رسیده‌اند که آمونیت، فرضیه‌ی سیاره‌ی نهم را زیر سؤال می‌برد. دیوید جویت، استاد نجوم در دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس که در کشف آمونیت نقش نداشته است، به لایوساینس گفت: «مشکل در این است که شواهد مربوط به هم‌راستایی این اجرام نه تنها از ابتدا قانع‌کننده نبوده، بلکه در طول ده سال گذشته هم قوی‌تر نشده‌اند.»
کریستوفر ایمپی، استاد نجوم در دانشگاه آریزونا که او نیز در کشف سدنویید جدید نقشی نداشته است، نیز می‌گوید: آمونیت با شش جرم دیگر هم‌راستا نیست، از این رو این امر می‌تواند فرضیه‌ی سیاره‌ی نهم را تضعیف کند یا نشان دهد که این سیاره باید در فاصله‌ی بسیار دوری قرار داشته باشد و لذا شناسایی آن دشوار است.
با این حال، ایمپی اطمینان دارد که اگر واقعاً سیاره‌ی نهم وجود داشته باشد، رصدخانه‌ی تازه‌فعال‌شده‌ی «ورا روبین» در شیلی به زودی شواهدی از آن ارائه خواهد کرد. وی افزود: «اگر سیاره نهم واقعی باشد، تقریباً قطعی است که در آینده‌ای نزدیک در داده‌های این تلسکوپ شناسایی خواهد شد.»
